Zmiękczacze są mechanizmami hydraulicznymi wykorzystywanymi do pozbywania się twardości z filtrowanej wody. Twardość wody to wynikowa zawartości jonów wapnia oraz magnezu. Są one przyczyną powstawania białawego nalotu - kamienia kotłowego - na bateriach i produktach AGD. Kamień jest uciążliwym następstwem ponadprzeciętnej twardości wody. Ze względu na jonowy model twardości zmiękczacze wody bazują na złożach jonowymiennych kationitowych (jony magnezu oraz wapnia posiadają ładunek dodatni). Przykłady takich złóż to m.in. Purolite. To zdecydowanie kwaśne złoża o niskim odczynie pH.

Obok usuwania twardości z filtrowanej wody pewne złoża znakomicie radzą sobie także z takimi niechcianymi środkami jak żelazo lub amoniak. Długość życia złóż jonowymiennych jest dość spora i wynosi od 10 do 15 lat. Wówczas zalecana jest całkowita zamiana złoża. Podczas eksploatacji złoże zatraca swe własności jonowymienne, dlatego co jakiś czas powinno się praktykować odnawianie roztworami soli. Ilość dni między regeneracjami jest ustalana indywidualnie i jest ściśle zależna od jakości filtrowanej wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (ściśle zależnej od ilości żywicy). Obecne zmiękczacze wody cechują bardzo duże wartości natężenia przepływu, zarządzane są całkowicie automatycznie, a klasa wody wynikowej spełnia najsurowsze wymogi klientów.